- Edukacja
- 09.03.2026
Bardziej elastyczne zatrudnianie specjalistów w szkołach ułatwi dostęp do psychologów i terapeutów
Źródło propozycji: sprawdzamy.com
Ścieżka legislacyjna
Akceptacja Prezydenta
Prezydent podpisał i ogłosił ustawę. Wejdzie w życie po Vacatio Legis.
Opis
Rozszerzenie możliwości zatrudniania specjalistów takich jak psychologowie, logopedzi czy pedagodzy na podstawie innych form niż umowa o pracę umożliwi szkołom zapewnienie lepszej pomocy psychologiczno-pedagogicznej. To rozwiązanie zwiększy dostępność ekspertów dla dzieci i młodzieży, szczególnie w sytuacjach kryzysowych, jednocześnie ograniczając biurokrację związaną z tworzeniem etatów.
Jak jest teraz?
W szkołach niepublicznych i publicznych nieprowadzonych przez JST nauczycieli-specjalistów można zatrudniać na podstawie umowy innej niż umowa o pracę, ale tylko do 4 godzin tygodniowo. Dodatkowo, tacy specjaliści nie są wliczani do minimalnych etatów wymaganych przepisami.
Dlaczego trzeba to zmienić?
Obowiązujące limity ograniczają dostęp szkół do specjalistów, szczególnie psychologów i pedagogów specjalnych, których brakuje. W praktyce utrudnia to dyrektorom zapewnienie ustawowego wsparcia psychologiczno-pedagogicznego. Elastyczne formy zatrudnienia ułatwiłyby współpracę z doświadczonymi specjalistami, którzy nie szukają etatów.
Przykład
Na stronach Ministerstwa Edukacji i Nauki jest ponad 1000 aktywnych ogłoszeń o poszukiwaniu psychologów do szkół – mimo dużego zapotrzebowania obowiązujące limity skutecznie uniemożliwiają ich zatrudnienie w odpowiednim wymiarze.
Jakie będą korzyści?
- Większa dostępność specjalistów w szkołach.
- Szybsze i łatwiejsze zaspakajanie potrzeb uczniów w zakresie wsparcia psychologicznego i pedagogicznego.
- Możliwość zatrudniania specjalistów w wymiarze adekwatnym do potrzeb danej szkoły.
- Elastyczność organizacyjna dla dyrektorów placówek.
- Realne wsparcie w realizacji ustawowych wymogów dotyczących liczby etatów specjalistów.
Podsumowanie
Propozycja znosi ograniczenia w zatrudnianiu nauczycieli-specjalistów na podstawie innych niż umowa o pracę form współpracy, rozszerzając dopuszczalny wymiar godzin i umożliwiając ich wliczanie do wymaganych etatów. Dzięki temu szkoły będą mogły skutecznie zaspokajać rosnące potrzeby uczniów.
Akty prawne wymagające zmiany
- Karta Nauczyciela
Komentarze związków zawodowych
N. Kusiak: OPZZ wyraża sprzeciw wobec propozycji wprowadzenia zmian umożliwiających zatrudnianie nauczycieli-specjalistów w szkołach na podstawie umów cywilnoprawnych lub w ramach działalności gospodarczej (B2B) w wymiarze przekraczającym 4 godziny tygodniowo. Takie rozwiązanie jest nie do zaakceptowania, ponieważ podważa fundamenty, na których opiera się polski system edukacji oraz prawa pracownicze nauczycieli. Przede wszystkim, tego rodzaju zmiany omijają przepisy ustawy Karta Nauczyciela, która precyzyjnie reguluje zasady wykonywania zawodu nauczyciela. Zatrudnienie nauczycieli na umowach cywilnoprawnych oznacza brak dostępu do kluczowych gwarancji, takich jak ochrona przed zwolnieniem, prawo do urlopu wypoczynkowego, czy też prawo do awansu zawodowego. W dłuższej perspektywie może to prowadzić do erozji standardów w zawodzie nauczyciela, osłabienia nadzoru pedagogicznego. Dodatkowo, wprowadzenie takich form zatrudnienia prowadzi do nieuzasadnionej segregacji pomiędzy stanowiskami nauczycieli. Tworzy to niekorzystne podziały w środowisku nauczycielskim, pogarszając warunki zatrudnienia wyodrębnionej grupy pracowników. W praktyce może to naruszać zasadę równego traktowania w zatrudnieniu oraz zakaz dyskryminacji, co negatywnie wpłynie na atmosferę pracy w placówkach oświatowych i jakość kształcenia. Kolejnym istotnym problemem jest to, że tego typu umowy omijają regulacje prawa pracy, które wyraźnie zabraniają zastępowania umów o pracę umowami cywilnoprawnymi w sytuacjach, gdy występują cechy stosunku pracy, takie jak podporządkowanie, obowiązek osobistego świadczenia pracy oraz stałe godziny pracy. Wprowadzenie takiej elastyczności może skutkować wysoką rotacją nauczycieli-specjalistów, co w bezpośredni sposób odbije się na jakości wsparcia psychologiczno-pedagogicznego oferowanego uczniom. Brak długoterminowej stabilności pracy znacząco ogranicza możliwość budowania trwałych relacji z uczniami, które są kluczowe w procesie wsparcia pedagogicznego. Warto też podkreślić, że osłabienie stabilności i prestiżu zawodu nauczyciela-specjalisty może prowadzić do dalszego zmniejszenia zainteresowania tym zawodem wśród wysoko wykwalifikowanych kandydatów. W dłuższej perspektywie może to spowodować trudności w pozyskiwaniu wykwalifikowanej kadry, co dodatkowo pogorszy jakość wsparcia psychologiczno-pedagogicznego i negatywnie wpłynie na rozwój uczniów.
A. Jagodzińska: Zgoda