- Przepisy podatkowe
- 09.03.2026
Łatwiejsze rozliczenia podatkowe dzięki jednolitym stawkom VAT na żywność
Źródło propozycji: sprawdzamy.com
Ścieżka legislacyjna
Odrzucona
Inicjatywa została odrzucona przez rządowy zespół deregulacyjny i nie będzie dalej procedowana.
Opis
Ujednolicenie stawek VAT na produkty spożywcze uprości system podatkowy i wyeliminuje zbędne komplikacje dla przedsiębiorców oraz konsumentów. Dzięki tej zmianie znikną absurdalne różnice w opodatkowaniu podobnych produktów, np. wody mineralnej i napojów słodzonych. Zmniejszy się liczba błędów i sporów podatkowych, a uproszczona matryca VAT będzie sprzyjać zdrowym wyborom konsumenckim, ponieważ preferencje podatkowe obejmą zdrowe i podstawowe produkty
Jak jest teraz?
Produkty spożywcze są objęte trzema różnymi stawkami VAT, co prowadzi do niespójności i nieuczciwej konkurencji.
Dlaczego trzeba to zmienić?
Obecny system jest skomplikowany, niespójny i regresywny społecznie; prowadzi do błędów i sporów z organami skarbowymi.
Przykład
Woda mineralna opodatkowana 23%, a napój z 20% soku – 5%, mimo że zawiera cukier i dodatki chemiczne.
Jakie będą korzyści?
- Uproszczenie rozliczeń podatkowych.
- Równe traktowanie konkurencyjnych produktów.
- Mniejsze ryzyko błędów i potrzeby WIS.
- Wspieranie zdrowych nawyków żywieniowych.
Podsumowanie
Ujednolicenie stawek VAT poprawi przejrzystość, ograniczy nieuczciwą konkurencję i uprości system podatkowy.
Akty prawne wymagające zmiany
- Ustawa o podatku od towarów i usług
Komentarze związków zawodowych
N. Kusiak: Propozycja ujednolicenia stawek VAT na żywność w obecnej formie nie jest wystarczająco uzasadniona. Propozycja nie precyzuje, jaka stawka VAT miałaby zostać wprowadzona po ujednoliceniu, co wprowadza istotną niepewność w ocenie tej propozycji. W zależności od przyjętej wysokości jednolitej stawki, skutki ekonomiczne mogą być różne. Wprowadzenie jednolitej stawki VAT na żywność może oznaczać podwyższenie podatków na produkty, które obecnie korzystają z obniżonych stawek (np. 5% i 8%). Taka zmiana mogłaby niekorzystnie wpłynąć na budżety domowe, zwiększając koszty życia i osłabiając siłę nabywczą konsumentów. Jednolite opodatkowanie żywności może mieć charakter regresywny, ponieważ zwiększone koszty żywności będą proporcjonalnie bardziej obciążać osoby o niższych dochodach, które wydają większą część swojego budżetu na produkty spożywcze. Może to pogłębić nierówności społeczne i ekonomiczne.
A. Jagodzińska: Propozycja ma charakter zbyt ogólny aby można było się do niej odnieść. Co do zasady jesteśmy za upraszczaniem systemu podatkowego, zwłaszcza w zakresie podatku VAT który jest szczególnie skomplikowany. Proponując jednak jakiekolwiek zmiany w zakresie stosowania określonej stawki co do danej grupy towarów zawsze trzeba zbadać skutki budżetowe takiej zmiany. Tutaj brakuje nam wskazania jaka miałaby być stosowana stawka podatku VAT na żywność. Jeśli byłoby to 23% to wiadomo, że spowoduje to zwiększenie wpływów budżetowych, ale jednocześnie znacząco wpłynie na ceny towarów pierwszej potrzeby, co szczególnie wpłynie na sytuacje najuboższych. Z kolei zastosowanie którejś z niższych stawek pozytywnie wpłynie na ceny żywności ale jednocześnie będzie miało duży wpływ na budżet państwa, w związku z tym, że żywność stanowi znaczącą część wydatków w koszyku przeciętnego konsumenta